Winnen met je mindset: de wijze lessen van topzeilster Marit Bouwmeester
Vier olympische medailles. De beste zeilster ooit. En haar grootste wapen? Haar mindset. Marit Bouwmeester over hoe mentale weerbaarheid, focus en omgaan met tegenslag haar tot goud brachten, en hoe ze van underdog tot icoon groeide. “Ik ben heel dankbaar dat ik altijd een gevalletje ‘net niet’ was.”
by Porsche
Iedereen droomt, maar slechts sommigen maken er werk van. Zo is Porsche bijvoorbeeld ontstaan uit de vastberaden zoektocht naar de ultieme sportwagen. Op Discovered gaan we op zoek naar de nieuwe generatie dromers en brengen de unieke verhalen over hun drive en daadkracht.
“Hoe win je goud?”. Met die vraag benadert Marit Bouwmeester (1988) in 2005 de Australische topcoach Mark Littlejohn. Onder zijn bikkelharde regime stijgt Marit tot grote hoogten. Met vier WK-titels en vier olympische medailles (waaronder twee keer goud) wordt ze de beste zeilster in de geschiedenis. Nu vertaalt ze die twintig jaar topsportervaring naar lezingen en clinics en laat ze in haar boek Winnen met je hoofd, zien hoe mindset het verschil maakt tussen goed zijn en écht uitblinken.
Q
Porsche ontstond uit een droom om de beste sportauto te maken. Wilde jij ook altijd al de beste zijn?
A
“Toen ik jong was, was ik juist de slechtste. Ik zat wel in het Nederlands jeugdteam, maar werd altijd laatste. Daarnaast heb ik een broer en zus die heel slim en getalenteerd zijn, daar moest ik van jongs af aan al tegenop boksen. Ik had dus niet zoveel last van een ego, was altijd een beetje de underdog.”
Q
Wanneer kwam de winnaarsmentaliteit?
A
“Toen ik me als junior zowaar kwalificeerde voor het senioren WK, werd mijn plek van me afgepakt en aan een meer senior meisje gegeven. Toen ging er een knop om en dacht ik: nu ga ik zo goed worden, dat jullie niet meer om me heen kunnen!’. In die mindset ben ik met twintig jaar topsport misschien iets te lang blijven hangen, haha.”
"Ik deed alles wat hij zei en dacht zelf niet na"
Q
Het succes kwam jou dus niet aanwaaien?
A
“Bij tegenslagen kan je twee kanten kiezen: of je neemt de slachtofferrol aan, of je denkt: hoe gaan we dit fixen? Ik heb er heel bewust voor gekozen om er volle bak voor te gaan. Ik ben beter gaan eten, meer gaan trainen en heb me heel erg gericht op informatie vergaren. Ik denk weleens: talent is een handicap. Ik ben heel dankbaar dat ik altijd een gevalletje ‘net niet’ was. Dat heeft me geleerd om die extra stap te zetten en hoe ik met tegenslagen om moet gaan. Ik geloof niet in talent, ik geloof in hard werken en doorzettingsvermogen.”
Q
Wat is jouw grootste tegenslag geweest?
A
“Dat was het jaar 2013. Ik was op de Olympische Spelen van 2012 in Londen de grote favoriet voor goud, maar won zilver. Mijn coach Mark Littlejohn verliet me toen voor mijn concurrent. Daarnaast ging mijn relatie uit en moest mijn broer en trainingsmaatje ermee stoppen wegens hartproblemen. De Marit van 2013 was echt een beetje leeg. Ik was zó afhankelijk van Littlejohn geworden, deed alles wat hij zei en dacht zelf niet na.”
Q
Hoe heb je dat omgedraaid?
A
“Je moet duidelijk weten hoe je iets gaat aanpakken. Dat geldt niet alleen in de topsport maar kun je op alles toepassen, dus ook op je onderneming. In mijn geval was het doel goud winnen, en dan volgt de vraag: hoe ga ik dat doen? Die vertaalslag maken is heel belangrijk. Wat denk je dat er voor nodig is om je doel te bereiken? Waar ga je het verschil maken? Ik ging weer zelf de regie nemen, zelf verantwoordelijkheid pakken. Uiteindelijk resulteerde dat in de wereldtitel in 2014.”
Q
Wat was je belangrijkste les?
A
“Ik ben alles gaan onderzoeken. Ik ben mezelf mentaal gaan trainen, heb met de DSI (dienst speciale interventies) getraind, ben voor de Spelen van 2016 in Rio de Janeiro meteorologie gaan studeren om de condities van de zee daar beter te begrijpen. Dat wat werkte, omarmde ik, de rest liet ik weer gaan. Mijn persoonlijke ontwikkeling was het grootste verschil tussen mijn eerste en mijn laatste Spelen. In 2012 wilde ik alles om me heen onder controle hebben, in Parijs was ik veel flexibeler. Je kan jezelf op dingen instellen of maatregelen nemen, maar niet de hele wereld om je heen controleren. Ik heb echt geleerd: control the controlables."
"Herken waar je controle over hebt en waarover niet"
Q
In de racewereld heeft Porsche veel gewonnen, maar ook tegenslagen gekend. Hoe kijk jij daarnaar?
A
"Herken waar je controle over hebt en waarover niet, dat is ook de kern van sportpsychologie. Geen controle hebben, geeft vaak een gevoel van onmacht en dat voelt super oncomfortabel. Maar tegenslagen zijn eerder regel dan uitzondering. Deal ermee, en vind er niet te veel van. Omarm je gevoel, je mag je best onzeker of angstig voelen, maar accepteer dat die gevoelens er zijn en focus op wat je wel kan. Iemand die comfortabel wordt met oncomfortabel zijn, kan veel meer aan.”
Q
Je bent gestopt met topsport. Is het grote onbekende voor jou nu oncomfortabel?
A
“Het is voor het eerst wat vaag; het oude is niet meer, maar het nieuwe is er ook nog niet. Ergens geniet ik er wel van dat mijn leven even niet gedefinieerd is. Ik heb de Marit Bouwmeester Academy opgericht om watersporten toegankelijker te maken voor iedereen. Ondernemen vind ik ook erg leuk. Ik hou me nog steeds veel bezig met de mentale kant van presteren. Ik geef daar veel lezingen en workshops over samen met een Belgische neurowetenschapper. De komende tijd wil ik wel een doel voor mezelf stellen en iets meer structuur, maar dat het nu allemaal eens niet heel duidelijk is, is ook gewoon oké.”